İstanbul Boğazı'nın Avrupa yakasında Yeniköy kıyısında yer alan Ahmet Afif Paşa Yalısı, 1900'lerin başında inşa edilmiş, mimarisi ve tarihiyle öne çıkan görkemli bir Osmanlı sahil yalısıdır.
Beyaz renkteki dört katlı yapısı ve kulelerinin tepesindeki soğan biçimli kubbeleriyle ilk bakışta dikkat çeken Ahmet Afif Paşa Yalısı, Boğaz kıyısında zarif siluetiyle göze çarpar. İstinye ile Yeniköy semtleri arasında konumlanan bu tarihî yalı, arkasındaki yeşil korusu ve önündeki mavi sularla birlikte etkileyici bir manzara sunarak Boğaz’dan geçenlerde hayranlık uyandırır.
Ahmet Afif Paşa Yalısı’nın Tarihi
Ahmet Afif Paşa Yalısı, 20. yüzyılın başlarında ilk olarak Mustafa Reşit Paşa’nın kızı Ferendiz Hanım için daha sade bir konak olarak inşa edildi. Levazımat Reisi ve Ferik rütbeli Ahmet Afif Paşa, bu yapıyı Ferendiz Hanım’dan satın alıp yıktırarak ünlü mimar Alexandre Vallaury’ye bugünkü gösterişli yalının inşa ettirdi. Yalı adını da ikinci sahibi olan Afif Paşa’dan almıştır. Afif Paşa’nın oğlu Ali Fuat Bey’in Sultan II. Abdülhamid’in kızı Refia Sultan ile evlenmesiyle, Osmanlı hanedanından bir prenses de bir süre bu yalıda yaşamıştır. Osmanlı hanedanı 1924’te sürgüne gönderilince yalı satışa çıkarılmış ve Beyrutlu iş insanı Misbah Muhayyeş (Pera Palas Oteli’nin sahibi) tarafından satın alınmıştır.
1926-1932 yılları arasında İstanbul’a defalarca gelen ünlü yazar Agatha Christie, Misbah Muhayyeş’in davetlisi olarak bu yalıda konaklamıştır. Ayrıca 1975 yapımı, Halit Refiğ’in yönettiği Aşk-ı Memnu dizisi (Türkiye’nin ilk televizyon dizisi) bu yalıda çekilmiştir. Yıllar içinde bakımsız kalan yapı, 1983’te iş insanı Kemal Uzan tarafından satın alınıp kapsamlı bir restorasyondan geçirilmiştir. Bu dönemde Afif Paşa Yalısı, Boğaz’daki en değerli yalılar arasında anılmaya başlanmıştır. Ancak Uzan Grubu’nun finansal sorunları nedeniyle yalıya 2004 yılında devlet (TMSF) tarafından el konulmuştur. 2009 yılında düzenlenen ihalede yalıyı Suzan Sabancı Dinçer 58 milyon TL bedelle satın almıştır. Günümüzde özel mülk statüsündeki yalı, Sabancı Ailesi’ne ait olup ziyarete açık değildir.
Ahmet Afif Paşa Yalısı’nın Mimarisi
Afif Paşa Yalısı, Doğu ve Batı üsluplarını harmanlayan eklektik tarzıyla, 20. yüzyıl başı İstanbul Art Nouveau mimarisinin özgün bir örneğidir. Dört katlı ve simetrik plana sahip olan yapının en karakteristik öğeleri, deniz cephesindeki kuleleri ve bu kulelerin tepesini taçlandıran soğan biçimli kubbelerdir. Ana girişler yalıyı çevreleyen sağ ve sol taraftaki merdivenlerle sağlanmakta olup, kara (sokak) cephesi sade bir görünüme sahiptir. Her odadan Boğaz manzarası görülebilsin diye yapının en gösterişli cephesi deniz tarafına verilmiştir; gerçekten de yalının süslemeleri ve ihtişamı, özellikle su kenarından bakıldığında belirgin hale gelecek şekilde tasarlanmıştır. Bu sayede yalı, hem mimari detayları hem de konumuyla deniz üzerinden geçenlere unutulmaz bir seyir zevki sunar.
Ahmet Afif Paşa Yalısı’nı Yatla Keşif
Yeniköy kıyısında Boğaz’ın daha ağır ve görkemli bir dil konuştuğu bölümde yer alan Ahmet Afif Paşa Yalısı, simetrisi ve cephe düzeniyle bulunduğu hattın temsil gücünü en net yansıtan yapılardan biri olarak suya karşı durur. Denizden bakıldığında yalı, yalnızca estetik bir yapı değil, aynı zamanda dönemin statü anlayışını ve mimari tercihlerindeki bilinçli ihtişamı açıkça ortaya koyan bir sahne gibidir. Karadan bakıldığında mesafeli ve kapalı hissedilebilen bu duruş, su seviyesinden izlenince oranları ve yerleşimi sayesinde çok daha okunur ve dengeli bir bütünlük kazanır. Yat kıyıya paralel ilerledikçe cephedeki simetri, yapının neden bu kadar güçlü bir görsel etki yarattığını adım adım hissettirir. Bu noktada mimari, dikkat çekmekten çok temsil etmeyi amaçlar. Yalı, kendini anlatmak için süse değil, düzen ve ölçüye yaslanır. Burada durup izlemek, Boğaz kıyısındaki konutların yalnızca yaşam alanı değil, aynı zamanda birer ifade biçimi olduğunu hatırlatır. Ahmet Afif Paşa Yalısı’nı bu bakış açısıyla görmek, Boğaz’da yat kiralayarak ilerlediğinizde çok daha anlamlı bir derinlik kazanır. Ahmet Afif Paşa Yalısı önünden geçecek bir yat planı oluşturmak isteyenler, filomuzdaki yatları kendi süre ve kişi sayısı tercihlerine göre online olarak karşılaştırıp menü ile ekstra hizmet seçimleri yapıldıkça bütçenin hangi kalemlerle oluştuğunu yatkiralama.net üzerinden şeffaf biçimde inceleyebilir.